VirtueMart
سبد خريد شما در حال حاضر خالي مي باشد.


میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

 

تاریخچه هنر مینیاتورسازی و نقاشی ایرانی (قسمت سوم)

 

هنر نگارگری و نقاشی ایرانی در دوره های مختلف تاریخی، معرف فرهنگ و هنر درخشان ایرانی بوده است. با تهاجم مغولان در قرن هفتم هجری و با وجود خسارات جانی و مالی و فرهنگی فراوانی که به وجود آمد، رشد و شکوفایی این هنر متوقف نشد. نفوذ هنر و ادب ایرانی در دربار شاهان مغول و به وزارت رسیدن ایرانیان دانشمند، هنر دوست و با تدبیر در دربار به همراه کوشش آنها در ایجاد رفاه برای نگارگران ایرانی به مرور موجب برپایی کتابخانه ها و کارگاه های هنری نگارگری گشت و حمایت فراوان از هنرمندان نگارگر و کاتبان خوشنویس و تولیت نگارش کتب خطی ادبی و مصور سازی باعث ارتقای این هنر اصیل ایرانی گردید.

 

خوش آن عاشق که شیدای تو باشد بیابان گرد سودای تو باشد

سروپا دید ز آینه دل که حیران سروپای تو باشد

هجوم مغول ها نفوذ فرهنگی آنها را به دنبال داشت و جوهره مکتب نقاشی ایرانی آشکار شد. دیوان های مصور مربوط به اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری، مبین نفوذ فرهنگ و هنر چینی، عربی و ایرانی در قالب یک مکتب هستند. در عین حال مکتب های نقاشی محل دیگری نیز به چشم می خورد که متأثر از سبک درباری مغولان بوده است. با قوت گرفتن هنر نگارگری ایرانی در انتهای فرمانروایی مغولان، مکتب های جدیدی شکل گرفت که به مرور گرایش به سنت های نگارگری اصیل ایرانی داشت و باعث شد شیوه های طراحی و نقاشی چینی و مغولی به مرور حذف شود. کمال الدین بهزاد از پیشگامان این راه بود و هنر مینیاتور و نقاشی ایرانی را از نظر کیفیت، ریزه کاری نگاره و ترکیب رنگ ارتقا بخشید. بعد از دوره ایلخانان در دوره تیموری، یه ویژه در دوره حکمرانی شاهرخ، دیوان هایی برای دربار نگارش شد که جهان بینی ایرانی اسلامی در تقابل با سنت های مغولی داشت. هنر نگارگری ایرانی به مرور رشد کرد. از حامیان هنر چینی اسکندر سلطان بود و در سال 799 نگاره هایی زیبا خلق شد که ترکیبی از سبک های مظفریان و جلایریان را داشت.

تصاویر و مینیاتورهای بی نظیر و زیبای شاهنامه بایسنغری که درخشندگی، گیرایی و فخامت خاصی دارد در میان شاهنامه های مصور و آراسته موجود در کتابخانه ها و موزه های دنیا معروف ترین است. این اثر کار هنرمندان خطاط و تذهیب کار سرشناسی همچون امیر خلیل، مولانا علی، مولانا شمس الدین، مولانا قوالدین و خواجه غیاث الدین و ... مربوط به مکتب هنری هرات است؛ مکتبی که از به هم آمیختگی سبک نگارگری شیراز، بغداد، تبریز و چین در نیمه نخست قرن پانزدهم میلادی برابر با قرن نهم هجری در کارگاه های نگارگری درباری شاهرخ تیموری و بایسنغر میرزا خلق شده است. قطع این اثر رحلی (26 در 38 سانتی متر) شامل 700 صفحه با مجموع 22 نگاره و صفحات مصور، مزین به یک شمسه مذهب عالی، حاوی کتیبه ای به قلم رقاع بر زمینه زرین، صفحه های دوم و سوم شامل تصاویر زیبای شکار است و خط نستعلیق و رقم جعفر بایسنغری و سوخت در سال 833 هجری با جلد چرمی ضربی طلا پوش با دو حاشیه روغنی در بیرون و سوخت معرق طلایی بر زمینه لاجوردی در داخل است.

بایسنغر میرزا، خود یکی از کتاب شناسان و خوش نویسان طراز اول بود که حمایت زیادی از هنرمندان ایرانی می کرد. او تمامی هنرمندان نگارگر و خوش نویس را به هرات فرا خواند و دیوان هایی مصور را سفارش دادکه زیبایی و کرامت هنر ایرانی را نمایان تر می ساخت و اوج درخشان هنر نگارگری ایرانی در دوره صفوی بود. کمال الدین بهزاد و رضا عباسی از پیشگامان این هنر بودند.

در تاریخچه هنر نگارگری ایرانی، عشق جریانی ناشناخته نیست. عشق حقیقی از اساسی ترین اصول عرفانی هنر نگارگری است، عشقی که همیشه شایق به کمالات انسانی بوده است و در نگاره هایی زیبا نمایان شده است.

نگارگران عاشق ایرانی شیدا دلانی بودند که عشق و عرفان الهی را در عمق ضمیر خویش به شهود و احساس دریافت می کردند. اینان عارفانی عاشق بودند که نوعی معرفت و اندیشه وحدت وجودی را در نگاره هایشان ترسیم می کردند و با توسل به هنر نقاشی ایرانی، موضوع عشق و رسالت حضور خدا و تبیین ساختارسازی، زیبا شناسی جهان آفرینش و عشق به کمال و شیفتگی خداوند به جلال و جمال و خلوت عالم نهان را در رنگ ها و خطوط قلم گیری شده نگاره هایشان نمایان می ساختند. عشق در هنر نگارگری و نقاشی ایرانی، بشارت معرفت عرفانی و پرتویی از نور الهی بوده است.

منبع : هنر مینیاتورسازی و نقاشی ایرانی (مینیاتور،تذهیب،تشعیر،گل و مرغ، گل و بوته، سوخت معرق) / مهدی اشتری. تهران/ گوتنبرگ : 1386.

Link1 | Link2 | Link3

كليه حقوق اين سايت براي مهررنگ آلا محفوظ است

طراحي شده توسط مهررايانه آلا